هفته نامه کاوان نشریه استان هرمزگان
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
بسم الله الرحمن الرحیم
الّلهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ و عَجّل فَرَجَهم
موضوع سلسه مباحث در امتداد ولایت از منظر قرآن
آیه ۲۵۷ سورهٔ بقره را میتوان مبنای بحث ولایت در قرآن کریم دانست.
فراز اول این آیه «اللَّهُ وَلِی الَّذینَ آمَنُوا» میباشد که در بیان منحصر بودن ولایت برای خداوند است.او سرپرست و ولیِّ مردم است و در ولایت شریکی ندارد و یکتا است. درنتیجه در مورد قوانین، باید شریعت او ملاک باشد و در مورد ولایت و سرپرستی مردم، باید کسی که او تعیین میکند سرپرست مردم باشد در مباحث گذشته طبق آیات و روایات گفتیم قبول ولایت الله در گرو اطاعت از ولی است و اشاره کردیم که حاکم کسی است که مورد تایید ولی باشد. یکی از ارکان هدایت حکومت الهی در زمان غیبت ولی الله ولایت فقیه می باشد.
ولایت فقیه
به نظر امام خمینى(ره)، ولایت فقیه از امور اعتبارى عقلایى است؛ در امور اعتبارى اگر جاعل آن شارع باشد، اعتبار شرعى و اگر مردم باشند، اعتبار عقلایى میگویند. ولایت فقیه به معناى اداره کشور و اجراى قوانین اسلامى و تحقق بخشیدن به قانون حاکمیت الهى در زمان غیبت امام زمان(عج) به دست فقیه جامع شرایط از طریق تشکیل حکومت است.
مراتب ولایت فقیه
با توجه به آموزههاى اسلامى و شیعى به نظر مىرسد می توانیم بگوییم براى ولایت حاکم اسلامى سه مرتبه «استعداد و صلاحیت»، «جعل و اعتبار» و «سلطه و فعلیت» وجود دارد.
۱. ولایت در مرتبه استعداد و صلاحیت: یعنى حاکم اسلامى از ویژگی ها، صفات ذاتى و اکتسابى، شأنیت و لیاقت لازم براى ولایت برخوردار باشد. این مرتبه از ولایت که کمال ذاتى و حقیقى خارجى است، از مقدمات و شرایط ولایت و امامت اصطلاحى به حساب می آید. پس مرتبه اول براى حاکم اسلامى، کمال ذاتى است، چه قدرت بالفعل در اختیار او گذارده شود یا نشود.۲. ولایت در مرتبه جعل و اعتبار: در این مرتبه، منصب ولایت به دست کسى که ولایت براى او مسلم است براى کسى که شأنیت، صلاحیت و شرایط امامت و رهبرى دارد، اعتبار و جعل می شود، اگر چه آثار مورد انتظار ولایت بر آن مترتب نشود؛ مثل اعتبار و جعل ولایت براى علی علیه السلام در غدیر خم به دست پیامبرصلى الله علیه وآله.۳. ولایت در مرتبه تسلط و فعلیت: مرتبه خارجى و عینى ولایت و واگذارى قدرت و امکانات به صورت بالفعل از سوى مردم (از طریق بیعت و شرکت در انتخابات) به شخص صاحب صلاحیت. در این مرتبه، والى به قواى حکومتى خویش مسلط است و امت از وى اطاعت می کنند.
رابطه مشروعیت سیاسى با مراتب ولایت فقیه
رابطه بین مشروعیت سیاسى و مراتب سهگانه مذکور این است که حقانیت در مرتبه اول، قانونیت در مرتبه دوم و مقبولیت در مرتبه سوم قرار می گیرد، یعنى مراتب ولایت در حکومت اسلامى به حسب تحقق خارجى، شامل مشروعیت و مقبولیت است که مفهوم مشروعیت خود مشتمل بر حقانیت و قانونیت است. بنابراین مشروعیت حکومت به معناى توجیه عقلانى حقانیت و قانونیت زمامداران براى اعمال حاکمیت بر مردم و نیز اطاعت شهروندان از آنان است؛ یعنى مشروعیت حکومت در اسلام اعم از مشروعیت فقهى (حقانیت) و مشروعیت سیاسى (قانونیت و اعتبار در میان مردم) می باشد.
مبانى مشروعیت و مقبولیت ولایت فقیه و نظریات مختلف درباره آنها
بحث مبانى مشروعیت دامنه گستردهاى دارد و نظریات گوناگون در این زمینه ارائه شده است. در تحقیق حاضر این سؤالات مطرح است که آیا بیعت و آراى مردم تأمین کننده مشروعیت است یا نص و نظر شارع؟ اگر خواست مردم ملاک مشروعیت باشد، آیا چنین خواستى تأمین کننده هر دو بخش حقانیت و قانونیت مشروعیت می باشد یا یکى از آن دو بخش را شامل می شود و اگر نظر شارع ملاک مشروعیت باشد، آیا تأمین کننده هر دو بخش مذکور است یا یکى از آن دو؟
ادامه دارد…
ممنون بابت مطلب زیبا و جذابتان . در پناه حق