هفته نامه کاوان نشریه استان هرمزگان
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِیمِ
الّلهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ و عَجّل فَرَجَهم
موضوع سلسه مباحث در امتداد ولایت از منظر قرآن
آیه ۲۵۷ سورهٔ بقره را میتوان مبنای بحث ولایت در قرآن کریم دانست.
فراز اول این آیه «اللَّهُ وَلِی الَّذینَ آمَنُوا» میباشد که در بیان منحصر بودن ولایت برای خداوند است.
او سرپرست و ولیِّ مردم است و در ولایت شریکی ندارد و یکتا است. درنتیجه در مورد قوانین، باید شریعت او ملاک باشد و در مورد ولایت و سرپرستی مردم، باید کسی که او تعیین میکند سرپرست مردم باشد
حاکم در نظام اسلامی چه ویژگی های دارد
در نظام اسلامى که حاکم، از سوى خداوند منصوب شده یا شرایطى خاص براى او معیّن گردیده و مردم موظَّف شدهاند که آنان را به عنوان حاکم انتخاب کنند، اطاعتش بر همگان واجب است، به گونه اى که تخلُّف از اوامر او، علاوه بر مفاسد دنیوى، داراى مجازات اخروى هم خواهد بود. البته این دلیل، اختصاصاً، اطاعت از حاکم در جامعه اسلامى را اثبات مىکند و براى لزوم اطاعت از هر حاکمى در هر جامعهاى، کاربرد ندارد.
مقصود از اطاعت از حاکم، تنها اطاعت از شخص حاکم نیست، بلکه، پایبندى به مرجع صدور قوانین مطابق با شریعت و مقرّرات الهی و پیروى از رسالت رسول خدا (ص) که ما را به صراط مستقیم هدایت کند .
اطاعت از حاکم دلیل عقلى دارد
مهم ترین دلیل عقلى بر لزوم اطاعت از حاکم، آن است که تحقق نظم و امنیّت در جامعه، براى اصلاح امورِ مردم و تأمین حقوق آنان، بستگى تامّ به «اطاعت مردم از حاکم و قوانین» دارد و بدون التزام عمومى به این مهم و احیاناً سرکشى و نافرمانى در برابر حاکم و زیر پا نهادن قوانین، جامعه، دچار هرج و مرج شده و هر گونه رشد و تعالى شهروندان، متوقِّف خواهد شد، بلکه ضایعات فراوانى، گریبان جامعه را خواهد گرفت و جامعه، دچار آسیبهاى جدّى شده و مردم، بیش از همه، متضرّر خواهند شد.
امام على(علیه السلام) در این زمینه فرموده اند:
إنَّ فی سلطان اللَّه عصمه لأمرکم فاعطوه طاعتکم غیر ملوّمه و لامستکره بها، و الله! لتفعلنّ أوْ لینقلنّ الله عنکم سلطان الإسلام ثم لاینقله إلیکم أبداً حتّى یأرز الأمر إلى غیرکم! [نهج البلاغه، خطبه ۱۶۹]؛
در پرتو حکومت الهى، امور شما حفظ می شود. بنابراین، بدون آن که نفاق ورزید یا کراهت داشته باشید، از او اطاعت کنید. به خدا سوگند! یا باید از حاکم الهى، خالصانه پیروى کنید یا خداوند، حتماً حاکم اسلامى را از شما خواهد گرفت و هرگز، آن را به سوى شما باز نمی گرداند تا به غیر شما برسد!
در جلسات قبل توضیح داده شد که قبول ولایت الله در گرو اطاعت از ولی است و به آیات و روایات آن اشاره کردیم ،حاکم اسلامی باید کسی باشد که مورد تایید ولی باشد تا در امتداد ولایت الله شریعت را بحق پیش ببرد .
بدون شک، اطاعت از حاکمان معصوم، به لحاظ برخوردارى از عصمت که از گناه و خطا مبرّایند، مطلق است؛ زیرا، ایشان هم واجد شرایط اند و به وظایف الهى خویش، پایبندند و هم احتمال خطا در حکم و تصمیم گیرى درباره آنان منتفى است، امّا نسبت به حاکمان غیر معصوم، اطاعت، شرایطى دارد. یکى از عرصه هاى اختلاف نظام سیاسى اسلام بر اساس مکتب تشیّع، با نظام سیاسى دیگر مکاتب و نظامهاى سیاسى غربى از طرف دیگر، در این مقوله است. از این رو، براى آشکار شدنِ امتیازات این مکتب سیاسى بر مکاتب دیگر، اشاره به شرایط اطاعت در این مکتب لازم است.
نخستین شرط اطاعت از حاکم اسلامى، آن است که حاکم، حدوثاً و بقائاً، واجد شرایط رهبرى باشد. در یک نظام اسلامى، حاکم، شرایطى دارد که فقدان هر کدام از آنها، او را از تصدّى مقام ولایت و حکومت باز میدارد. مهمترین شرایطِ حاکم اسلامى «اجتهاد به معناى توان استنباط قوانین الهى» و «عدالت» است.
ولایت فقیه کیست؟
ادامه دارد ….
